Hoeilaart. Een hoog gelegen, bosachtig, moerassig terrein, zoals kan afgeleid worden van de benaming "Holar" uit 1186. Dit "laar in Zoniën", reeds bewoond tijdens het neolithicum, was een nederzetting van een Gallo-Romein-se gemeenschap die er in de tweede eeuw een altaar oprichtte ter ere van de "Matronis Cantrustei". In de middeleeuwen was het een leen van de hertogen van Brabant en vormde „Holaer" met de heerlijkheid Ter Heyde één parochie, waarvan de kerk gebouwd werd op het einde van de twaalfde eeuw. In 1304 werd hier door hertog Jan II een kluis gesticht die zou uitgroeien tot de machtige priorij van Groenendaal waaraan de naam verbonden is van Vlaanderens grootste mysticus, Jan van Ruusbroeck.

Ontelbare keren werd dit "Hoolaert" beroerd door oorlog. Tijden van rust en vrede waren schaars. Onder de Franse bezetting diende het Zoniënbos als schuilplaats voorde boerenkrijgers van Charlepoeng. 1796 betekende het einde van de Groenendaalse abdij.

"Hoeylaert", een dorp van landbouwers, bosarbeiders, ambachtslieden en handelaars. Zoals in alle Vlaamse dorpen leefde ook hier het grootste deel van de bevolking in armoe. Armoe die echter plotseling plaats maakte voor rijkdom, toen omstreeks 1870 de Hoeilanders het voorbeeld van hun dorpsgenoot Felix Sohie gingen navolgen en druiven onder glas gingen telen. Sohie had zijn eerste serre in 1865 gebouwd. Eens zou Hoeilaart meer dan 13.000 serres tellen en de naam van „Glazen Dorp" krijgen. Helaas, ook het "Glazen Dorp" behoort reeds tot het verleden. Economische moeilijkheden, begonnen in 1962, brachten een bestendige recessie in de druiventeelt teweeg. Daarmee begon er ook een nieuwe periode voor deze Vlaams-Brabantse gemeente aan de rand van het prachtige Zoniënbos. Een nieuwe toekomst voor Hoeilaart wacht, Hoeilaart op weg naar een Vlaamse, landelijke gemeente, waar het goed is om te wonen.

Mogen wij u voorstellen even terug te keren naar het verleden, niet zo heel ver terug. Naar de jaren 1895-1910. Dit boekje wil een beeld brengen van Hoeilaart, zoals dat ' er uitzag omstreeks de eeuwwisseling. Graag vergezellen we u op deze wandeling door de "oude tijd".