Onder de talrijke manifestaties waarmee de vijftienhonderdste verjaardag van de geboorte van Sint-Benedictus wordt gevierd, zal de uitgave van dit boek door het Mercatorfonds naar wij hopen een bijzondere plaats innemen. Wij hebben hierin namelijk gepoogd de persoonlijkheid van de heilige Benedictus vanuit verschillende oogpunten te belichten, en de voetsporen van zijn monniken te volgen door ruimte en tijd.

Zo wezenlijk en omvangrijk immers was hun bijdrage tot de geestelijke en materiële ontwikkeling van de westerse wereld, dat op het historisch stramien van het benedictijns monachisme de schitterendste episoden van de Europese beschaving kunnen worden geborduurd. Dom Pieter Batselier, die het plan voor dit boek ontworpen en de teksten geordend heeft, diende dan ook van bij de aanvang rekening te houden met de risico's, aan een dergelijke onderneming - vijftien eeuwen geschiedenis in één volume samenballen - verbonden, op de eerste plaats het gevaar dat het boek zou vervlakken tot een droge en kleurloze compilatie.

Om dit te vermijden verkoos hij, in plaats van de traditionele chronologische volgorde, een indeling in vier grote thema's die elkaar onderling aanvullen; vier benaderingen 'van binnenuit' - zij het onvermijdelijk met historische inslag - waarin gepoogd wordt een volledig beeld te schetsen van de realiteit die Benedictus en het benedictijns monachisme waren, en nog steeds zijn.

Aldus kan men achtereenvolgens lezen: het leven en de Regel van Sint-Benedictus, in hun wondere eenvoud door pater Maur Standaert uiteengezet; de voorstelling van Sint-Benedictus in de beeldende kunsten, door professor Jan Karel Steppe meesterlijk geopenbaard, uitgewerkt en gerangschikt ; een historisch overzicht van het benedictijns monachisme in Europa, waarin professor Jean Dé-carreaux ons van eeuw tot eeuw meevoert langs de heiligdommen van de benedictijnse Regel; en tenslotte het dagelijks leven der monniken, in zijn levende actualiteit door de socioloog Léo Moulin geobserveerd.
Het zou dit brede fresco beslist aan perspectief en helderheid hebben ontbroken zonder de woorden van Abbas-Primas Victor Dammertz: een 'opdracht' als het ware, waarin hij de Europese roeping van Benedictus en zijn Regel beklemtoont. Als beschermer van de vrede, diep overtuigd van de onaantastbare en heilige waarde van de menselijke persoonlijkheid, als stichter van het kloosterleven en geestelijk leidsman van het christelijke Westen, heeft Sint-Benedictus onuitwisbaar zijn stempel gedrukt op de ziel van alle Europese volkeren. In hem die voortaan de titel 'Vader van Europa' draagt kan eenieder, over politieke en economische grenzen heen, zijn hoogste betrachtingen van vrede en geluk herkennen; met andere woorden hij symboliseert het Europese geweten en zijn universele roeping.

Even belangrijk als het tekstgedeelte zijn in dit boek ongetwijfeld de illustraties. De uitgever heeft zich tot het uiterste ingespannen opdat zij overvloedig, rijkelijk en esthetisch verantwoord zouden zijn, en representatief voor de artistieke activiteit van Europa.
Het illustratiemateriaal mag terecht als rijkelijk en overvloedig worden bestempeld, vermits tot op heden dit onderwerp nooit zo uitgebreid werd geïllustreerd. De figuur van Benedictus is overigens door de grootste Europese kunstenaars uitgebeeld. Het is tevens van hoogstaande kwaliteit, want niets werd onbenut gelaten om de juiste weergave en de goede afwerking van de reprodukties te verzekeren.
Het is tenslotte bijzonder verscheiden, daar het behalve de figuur van Benedictus ook diverse aspecten van het benedictijnse leven en van de activiteiten van de Orde illustreert: boekverluchting, bouwkunst, beeldhouwkunst, schilderkunst, enzovoort. Wij genieten dan ook het voorrecht verscheidene onuitgegeven documenten te kunnen reproduceren.

In zijn illustraties biedt dit boek tenslotte als het ware een overzicht van heel de Europese cultuurgeschiedenis, wat ons niet hoeft te verwonderen gezien de rol die Benedictus in de totstandkoming van de westerse beschaving heeft gespeeld.

Het zal de lezer misschien verbazen dat de tekst geen verwijzingen naar de platen bevat, met uitzondering van de bijdrage van J.K. Steppe, waarin zij talrijk aanwezig zijn. De verklaring schuilt in het feit dat deze bijdrage een iconografische studie is, waarin de verwijzingen onontbeerlijk zijn. Zij werden achterwege gelaten in de andere hoofdstukken omdat deze los van de illustraties kunnen worden gelezen, terwijl anderzijds de onderschriften voldoende houvast bieden om ten volle van de foto's te kunnen genieten.

Het illustratiemateriaal werd door J.K. Steppe, Dom A. Hoste, E. Persoons en D. Vandemeule-broecke bijeengezocht; gezien de omvang en de oorspronkelijkheid van dit iconografisch ensemble, mogen ook zij terecht auteurs van dit boek worden genoemd.