Zwinstreek...
Voor de oorlog...

Op dit niet nader bepaalde en niet nader te bepalen kruispunt van tijd en ruimte hebben honderden fotografen hun lenzen gericht op de oude straten, kerken en dorpspleinen van Damme, Dudzele, Hoeke, Kool-kerke, Lapscheure, Lissewege, Middelburg, Moer-kerke, Oostkerke, Ramskapelle en Westkapelle. Elf dorpen, die alle in mindere of meerdere mate hun faam en hun deemstering te danken hebben aan een ver vergeten Zwin.

Het waren deftige heren met grijze flaphoeden en wapperende pandjesjassen. Zij droegen fototoestellen mee zo groot als kinderwagens, en als zij onder hun geheimzinnige zwarte doek wegdoken om de omgekeerde wereld door hun glinsterende lenzen te bekijken, was het altijd zomer met zware slagschaduwen. De huizen waren allemaal wit met rode daken en met een zwart geteerde band tegen de drup, het grondwater en het hond water. En altijd stonden er oude bomen met stoere groene kruinen. Er waren geen auto’s, wel een kruiwagen of een kar, dus konden zij hun driepikkels rustig in het midden van de straat opstellen. Het was een heel evenement in die stille dorpen. De mannen spuwden eens op de grond, de moeders scholden op hun legioen kinderen, die met snotneuzen, gemillimeterde zomerkopjes en afgezakte rokjes stonden te gapen naar die vreemde heren uit de stad, die zoveel belang schenen te stellen in hun dorp, hun kerk, hun molens en hun boerderijen. En als de fotograaf opdoekte, vloekten de mannen bewonderend en de vrouwen giechelden en maakten gebbetjes om hun verlegenheid te verbergen.

Ze hadden een zeldzaam goede kijk op hun objectief, die fotografen van een halve eeuw geleden. Huizen en hoekjes waar de banaliteit afdroop, werden plots stille getuigen van lang vervlogen verhalen. Kijk, op die boerderij werd de boerin vermoord. In dat huis woonde een gekke beeldhouwer uit de stad. Daar heeft het gespookt. Maar op hun nuchtere rug dragen ze meestal realistische mededelingen:

„Augusta, als het zondag schoon weder is, moogt gij mij verwachtend zijn. Ik hoop dat gij nog allen welstellend zijt. Tot Zondag". En bijna nooit lezen wij op dergelijke kaarten: ,,Beste Filomena, kijk eens naar de prachtige lijn van deze monumentale kerk en het weelderig wolkenspel boven Vlaanderens hemel. In het derde huis links woont de vader van iemand die over vijftig jaar zal treuren om de mooie bomen, die verdwenen zullen zijn uit onze schone Zwinstreek, die zal vloeken om de kakelbonte „nougat de Montéli-mar”die stedenbouw van onze dorpen zal maken".