Deze publicatie is voor een belangrijk deel bedoeld als inventaris van het gehistorieerd brandglas, bewaard in het Stedelijk Museum Vander Kelen-Mertens en in de verzamelingen van het O.C.M.W. te Leuven. In dit deel wordt echter alleen het brandglas — in hoofdzaak medaillons — uit de 16de eeuw opgenomen. Deze stukken zijn hoofdzakelijk afkomstig uit het bezit van de voormalige Commissie der Burgerlijke Godshuizen. Voor de geschiedenis van de glaskunst in de Zuidelijke Nederlanden gaat het hier om een uiterst waardevolle collectie. Dit boek verhoogt dan ook niet alleen de kennis over deze vorm van kunstnijverheid, maar vult tevens de reeks van inventarissen aan, die tijdens het laatste decennium i.v.m. de collecties van genoemd museum werden uitgegeven.*

De eigenlijke inventaris is voorafgegaan door een aantal hoofdstukken die tot doel hebben de gegevens in de inventaris in een ruimer kader te plaatsen. Het eerste licht de lezer in over de glasproduktie in de Dijlestad van de 13de tot de 16de eeuw. Alhoewel archivalisch onderzoek in dit opzicht ongetwijfeld nieuwe gegevens zou kunnen aan het licht brengen, toch bevat dit deel een goed overzicht, dat door zijn illustraties en nog ongepubliceerd iconografisch materiaal tal van nieuwigheden biedt.

Een tweede hoofdstuk, samengesteld door de Engelse specialist William Cole, behandelt de 16de-eeuwse medaillons van Leuvense oorsprong die thans in Engeland worden bewaard. Hierdoor bekomt men enig inzicht in de verspreiding van dit deel van ons kunstpatrimonium in de periode na de Franse Revolutie.

Technische, typologische en stilistische aspecten in verband met de te Leuven vervaardigde glasmedaillons worden samengebracht in een derde hoofdstuk. Deze gegevens vormen het substraat voor de detailbehandeling van de afzonderlijke raampjes in de inventaris.

Daar de vervaardiging van brandglas te Leuven tijdens de 19de en 20ste eeuw een niet geringe plaats innam in de lokale produktie van artisanale kunsten, en daar men hierbij vaak teruggreep naar modellen uit de 16de eeuw, zijn de drie volgende hoofdstukken aan dit fenomeen gewijd. Eerst komt de 19de eeuw aan bod, waarbij vooral de belangstelling van de Arenbergs en van privéverzamelaars, zoals Jean-Baptiste De Fré, wordt belicht. De hier verzamelde gegevens tonen duidelijk aan dat reeds in de eerste helft van die eeuw nabootsingen van 16de-eeuwse medaillons tot stand kwamen. Vervolgens wordt de activiteit van de ateliers Charlier (1890-1964) uitvoerig behandeld. Tenslotte krijgt de lezer een dieper inzicht in de problematiek van het oude en nieuwe brandglas, in samenhang met de werkzaamheid van de Leuvense ateliers, uitgaande van medaillonsuites met een zeer succesrijk onderwerp, nl. de geschiedenis van de Verloren Zoon.