Op het tijdstip dat het merendeel van de beelden van dit album genomen werd, was De Panne een dorpje van nauwelijks honderd jaar oud. Ongeveer een eeuw voordien werd op de ‘Kerkepanne’, in de omgeving van Adinkerke, een visplaats gecreëerd. Daarmee werd, onder het Oostenrijkse regime, een gehucht geboren dat slechts enkele verspreid staande huisjes in de duinen omvatte. Aldus vormden Adinkerke en De Panne, gedurende gans de negentiende eeuw, een enkele gemeente en men moest wachten tot 1911 op de splitsing van hun administratief lot.

In honderdvijfentwintig jaar was de bevolkingsaangroei gestegen van vierhonderd tot zesendertighonderd inwoners.

Minder rijkelijk uitgerust en niet zo up to date als de overige badplaatsen en nogal laat verbonden met het spoorwegnet, bezat De Panne, gedurende een zekere spanne tijds, het geheim van haar aantrekkelijkheid in haar afzondering en haar landelijke eenvoud. De rustzoekende vakantiegangers vonden daar wat zij zochten. Jean d’Ardenne beschrijft het oord in zijn ‘Beschrijvende gids van Vlaanderens kust’, in 1888: ‘Het gehucht strekt zich uit langs een met bomen beplante weg; hier en daar opgezette vissersnetten langs de kant.

De duinen, aan weerszijden, geven het een golvend aspekt, doorsneden met kleine hovingen, bosjes, moestuinen, boomgaarden; smaragdgroene stukjes grond wisselen af met bronskleurige mostapijten.Twee, drie nieuwe villa’s steken er [...]


A l’heure où la plupart des images qui constituent cet album furent prises, La Panne était un village à peine séculaire. En créant, un peu plus de cent ans auparavant, une pêcherie sur la «Kerkepanne» à proximité d’Adinkerke, le régime autrichien donnait naissance à un hameau de quelques maisonnettes dispersées dans les dunes. Ainsi, durant tout le dix-neuvième siècle, Adinkerke et La Panne ne formeront qu’une seule et même commune et il faudra attendre 1911 pour voir leurs destinées administratives se séparer. En 12 S ans, la population était passée de 400 à 3.600 habitants.

Moins richement équipée que les autres plages à la mode et reliée tardivement à un réseau ferroviaire, La Panne trouva longtemps dans son isolement et sa rusticité le secret de sa séduction. Les villégiateurs avides de repos rencontraient ici la réalisation de leurs désirs.Voici comment Jean d’Ardenne décrit le site dans son «Guide descriptif de la côte de Flandre» en 1888: Le hameau s’allonge sur la roule plantée d’arbres;des filets de pêche sont tendus ça et là, le long des accotements. La dune, de part et d’autre, le bossèle, coupée de jardinets, de bosquets, de carrés de légumes, de vergers; des lambeaux d’émeraude alternent avec les plaques bronzées des mousses. Deux ou trois villas neuves montrent leur pignons et leurs tourelles, premier envahissement de la civilisation.

Cette civilisation inéluctable, ce seront donc quelques «nantis» qui [...]